Stafsetning

Hér er að finna PDF-skjal með leiðbeiningum um notkun í Microsoft Word 2004 og 2008.

Sækja

Galli fannst í Word-tengingunni sem kom fram við yfirlestur skjala sem innihalda tengla eða tilvitnanir. Vandinn lýsir sér þannig að hjálparforritið frýs og ekki er auðvelt að hætta í því.

Gallinn hefur nú verið lagfærður og því er mælt með uppfærslu ekki seinna en strax. Lagfæringin hefur einnig önnur jákvæð áhrif á yfirlestur stærri skjala.

Uppfærsla ætti að vera í boði sjálfkrafa við næstu ræsingu Word. Ef ekki má velja „Athuga með uppfærslu“ af valblaði Stafsetningar í Word.

Til að nota Word með Stafsetningu á Snow Leopard (Mac OS X 10.6.0-10.6.2) þurfti tímabundna breytingu sem er nú óþörf.

Það er jafnframt mikilvægt að fjarlægja hana svo Word verði ekki óstöðugt.
Sækja lagfæringu

Ef „Íslenska (Stafsetning)“ birtist ekki sem möguleiki í Snow Leopard (Mac OS X 10.6) þarf að eyða eftirfarandi skrá og velja Log Out undir Apple-merkinu efst vinstra megin á skjánum:

~/Library/Caches/com.apple.nsservicescache.plist

Dæmi um staðsetningu
Macintosh HD > Users > Anna > Library > Caches > com.apple.nsservicescache.plist

Skráin er einfaldlega dregin í ruslakörfuna neðst á skjánum og útskráning framkvæmd að því loknu.

Eftir uppfærslu í Snow Leopard (Mac OS X 10.6) geta notendur Microsoft Word 2008 séð eftirfarandi villu þar sem stendur „There is a problem with the office database“.

Þessi villa hefur í raun ekkert með Stafsetningu að gera en hún merkir þó að upp er kominn vandi eftir uppfærslu stýrikerfisins sem þarf að lagfæra þar sem vandinn hefur áhrif á yfirlestur. Án lagfæringar getur Word ekki skilað réttu tungumáli skjals til Stafsetningar.

Einfaldast er að henda möppunni „Microsoft“ úr stillingamöppu notandans.

Dæmi um slóð væri

/Users/[nafnið þitt]/Library/Preferences/Microsoft

Nóg er að:

1. Hætta í Word

2. Draga þessa möppu í ruslið

3. Ræsa Word

Í þeim forritum sem styðja kerfislægan yfirlestur er hægt að fá lista yfir mögulegar endingar ef skrifaðir hafa verið þrír stafir eða fleiri.

Þá er til dæmis hægt skrifa „stað“ og ýta á F5 (eða alt-esc) til að fá eftirfarandi lista:

Þá má nota örvarhnappana á hnappaborðinu til að velja orð og þá vendihnappinn til að staðfesta það.

Ef sérstök orð finnast með sömu upphafsstöfum innan þess skjals sem þú ert að vinna í hverju sinni er þeim skilað sem fyrstu tillögum.

Stýrikerfið Mac OS X styður svokallaðan kerfislægan yfirlestur en það táknar að hugbúnaðarframleiðendur þurfa ekki að smíða sinn eigin yfirlestur heldur geta þeir látið stýrikerfið sjá um hann.

Orð sem eru álitin rangt stafsett eru undirstrikuð með rauðu. Ef smellt er með hægri músarhnappi eða ctrl-smellt þá birtist listi með tillögum að réttri stafsetningu. Einnig er hægt að hafa lítinn glugga opinn sem birtir tillögurnar jafn óðum.

Þetta táknar að þú getur látið lesa stafsetningu tölvupósts yfir jafn óðum í Mail, spjallið í Adium, Windows Messenger, Skype, iChat eða ritgerðina í Pages, TextEdit, Mellel eða Nisus Writer.

Þar sem Safari vafrinn styður þetta einnig er lítið mál að lesa yfir texta sem sleginn er inn á vefsíður. Þannig má t.a.m. lesa yfir stafsetningu á fréttum og efni sem sent er inn í vefumsjónarkerfi, lesa yfir „blogg“ nú eða texta sem er sendur inn á umræðu- og samskiptavefi eins og t.d. Facebook.

Nú er hægt að nota Stafsetningu 2009 og Pages '09 saman á snjallan hátt.

Innslátt má leiðrétta jafnóðum.

Til að gera þennan möguleika virkan skaltu velja:

Pages > Preferences > Auto-Correction

Hakaðu við:

Automatically use spell-checker corrections.

Og lokaðu stillingaglugganum.

Það er hægt að fá fréttaþjónustu frá þessum vef beint inn í Mail á Mac OS X 10.5 (Leopard)

Veldu „Add RSS Feeds...“ af valblaðinu „File“.

Límdu inn „feed://www.stafsetning.is/efni/feed/“ og hakaðu við „Show in inbox“ og smelltu á „Add“ hnappinn.

Svo einfalt er það  nú.

Þessa tækni má að sjálfsögðu nota til að fá fréttir af öðrum vefsíðum beint inn í pósthólfið.

Þegar 2004 útgáfan af Microsoft Office kom út voru allar Apple-tölvur með örgjörva af PowerPC-gerð.

Apple skipti hinsvegar um örgjörvagerð árið 2006 og fór að nota örgjörva frá Intel.

Nú notar Mac OS X sérstaka þýðingarvél sem tryggir mögulega notkun hugbúnaðar sem var þróaður fyrir þessa eldri gerð örgjörva. Sá galli er þó á gjöf Njarðar, að afköst hugbúnaðarins eru ekki þau sömu og eins er minnisnotkun talsvert meiri sem hægir aftur á öðrum hlutum tölvunnar.

Því mælum við ekki með því að Office 2004 sé notaður á nýrri tölvum sem eru með Intel-örgjörva þar sem Office-pakkinn frá Microsoft var frekar þungur í keyrslu fyrir.

Uppfært í Office 2008

Office 2008 er því mun betri kostur fyrir nýrri tölvur (s.s. MacBook, MacBook Pro, Mac Pro og iMac eða Mac mini síðan janúar 2006).

Fjölmargar stofnanir og fyrirtæki eru með stórnotendasamninga við Microsoft á Íslandi og geta í krafti þessarra heildarsamninga útvegað Mac Office 2008 með mjög litlum tilkostnaði. Ef þú starfar á slíkum stað skaltu spyrja kerfisstjórann þinn um málið og biðja hann um að panta diskasett frá Microsoft með þessari nýjustu útgáfu.

Sértu ekki í stöðu til þess eða vantar hreinlega hraðvirkan Office-pakka fyrir Intel-tölvur skaltu líka skoða ókeypis lausn: NeoOffice. Stafsetning 2009 virkar prýðilega með þeim pakka.

Office 2008 á PowerPC-tölvum

Það er sömuleiðis ekkert sérstaklega góð hugmynd að fara í hina áttina — að nota nýjan og umfangsmikinn hugbúnað eins og Office 2008 á eldri tölvum þar sem  hann tekur mið af nýrri tölvubúnaði.

Villan „Couldn't Contact Spell Checker“ birtist þegar stýrikerfið nær ekki sambandi við yfirlesrarviðbót sem er skráð fyrir tilteknu tungumáli.

Þetta getur gerst ef hluti Stafsetningar er fjarlægður, eða hjá þeim sem hafa prófað forútgáfur sem hafa tímabundinn líftíma.

Til að losna við villuna er best að setja inn nýjustu útgáfu Stafsetningar 2009.

Ný útgáfa var að fara í loftið rétt í þessu og inniheldur hún helst nýjungar í Word-tengingunni sem ræður nú við yfirlestur við innslátt og getur birt tillögur í mjög þægilegum, fljótandi glugga.

Þetta er enn á vinnslustigi þannig að það má búast við einhverjum hrekkjum í Word en annar yfirlestur virkar prýðilega. 

Hér er uppkast leiðbeininga fyrir notkun í Word 2008 og ekki veitir af:
Um yfirlestur í Word 2008

Þrátt fyrir að Pages sé nýlegt forrit og noti alla þá nýjustu tækni sem önnur Apple-forrit eru byggð þá er yfirlesturinn nokkuð frábrugðinn í hegðun þar.

Þannig getur forritið blandað saman tungumálum í sama skjalinu og er þá textinn valinn og merktur tilteknu tungumáli. Pages kallar þá á viðeigandi yfirlestur eftir tungumáli.

Því er ekki að undra að notendur skilji ekki hví strikað er undir gild, íslensk orð þegar nýtt skjal er ritað eða unnið er í eldri skjölum.

Tungumál skoðað eða stillt

Veldu t.d. sniðmátið „Blank“. Áður en þú byrjar að skrifa geturðu skoðað tungumálið í upplýsingaglugga Pages undir „T“, „More“ og „Language“.  Ef þú sérð gluggann ekki geturðu birt hann með „View > Show Inspector“.

Ef þú ert að vinna í skjali sem inniheldur texta nú þegar skaltu velja hann allan (Edit > Select All) og stilla síðan tungumálið.

Síðan skaltu ekki gleyma að uppfæra stíl textans sem er í „stílaskúffunni“ (View > Show Styles Drawer). Þú sérð rautt tákn við stíl sem hefur breyst og hægrismellir á hann og velur „Redefine Style From Selection“. Þá tollir tungumálið við þann stíl ef þú notar hann síðar.

Yfirlestur er síðan aðgengilegur á hefðbundnum stað undir Edit > Spelling

Word-tengingin er ræst sjálfkrafa ef Microsoft Word 2004 eða 2008 er ræst.

Þá birtast hnappar efst á skjánum sem hægt er að nota til að framkvæma yfirlestur.

Ef þeir birtast ekki skaltu framkvæma eftirfarandi:

Hættu í Word. (Word > Quit Word)

Veldu Apple > System Preferences

Smelltu á „Stafsetning“ sem er neðst undir „Other“.

Stillingaspjald Stafsetningar birtist þá og þar skaltu smella á Word-flipann.

Þar skaltu haka við birtingu hnapparandar.

Nú skaltu ræsa Word 2004 eða 2008.

Þá ættu hnapparnir að birtast efst á skjánum.

Ef þeir gera það ekki (sumir hafa lent í því við prófanir) geturðu ræst hjálparforritið handvirkt en það er staðsett í möppunni Diskur > Library > Application Support > Stafsetning: og heitir „Stafsetning fyrir Word 2008“. Tvísmelltu bara á það forrit (þú getur dregið það í forritaröndina Dock neðst á skjánum til að ræsa það þaðan á einfaldan hátt.

Meðal helstu nýjunga í þessari útgáfu er verulega endurbættur yfirlestur í Word. Nú birtast einfaldir hnappar efst á skjánum þegar Word er ræst með helstu aðgerðum yfirlestrar.

Word 2004 bætist í hópinn

Þeir voru þónokkrir sem höfðu samband til að lýsa yfir áhuga á því að fá þessa virkni í 2004 útgáfuna af Word og það er einstaklega ánægjulegt að skýra frá því að nýjasta útgáfan virkar einnig í Word 2004.

Yfirlestrarglugginn

Hér sést svo sjálfur yfirlestrarglugginn þar sem það er nú leikur einn að renna yfir skjöl og framkvæma leiðréttingar. Það sem meira er inniheldur glugginn nú flýtihnappa þannig að það er hægt að framkvæma allar aðgerðir án þess að nota músina!

Prófaðu strax í dag

Drífðu þig inn á stafsetning.is/2009 og nældu þér í þessa endurbættu útgáfu.

Stafsetning 2009 virkar í öllum forritum sem nýta kerfislægan yfirlestur. Þetta eru í raun öll nýleg forrit með örfáum undantekningum.

Sendu okkur póst ef þú vilt vita hvort hugbúnaðurinn virkar í einhverju ákveðnu forriti.

Í upphafi ársins 2005 gaf Apple út nýtt og glæsilegt ritvinnslu- og uppsetningarforrit sem heitir Pages.

Pages er selt ásamt kynningarforritinu Keynote í hugbúnaðarvöndlinum iWork sem á að koma í stað AppleWorks til lengri tíma.

Fljótlega áttuðu Pages-notendur víðsvegar um heiminn sig á því að stór ágalli var á þessu annars glæsilega forriti - það gat aðeins lesið yfir texta á 13 tungumálum!

Því varð það ansi snemma að ljóst var að það þyrfti annað hvort að fá Apple til að fjölga þessum tungumálum eða hreinlega lagfæra forritið með öðrum hætti.

Þegar fyrsta uppfærslan fyrir Pages kom út (útgáfa 1.0.1) og ekki bólaði á fleiri tungumálum úr herbúðum Apple varð úr að við þróuðum viðbót fyrir forritið sem gerir notendum kleift að velja íslensku af sama valblaði og er að jafnaði notað til að velja yfirlestrartungumál.

Stillingagluggi Pages með og án viðbótarinnar. Eins og sést er íslenska valmöguleiki neðst á hægri listanum eftir innsetningu viðbótarinnar.

Viðbótin er útfærð á þann hátt að lítið mál er að fjarlægja hana þegar og ef Apple kýs að lagfæra forritið en þangað til er hún auðvitað Íslendingum ómissandi. (Nánar 2008: Apple hefur tengt Stafsetningu 2009 við Pages 3.0.2 - hluta iWork '08)

Helsti munurinn fyrir utan möguleikann á því að lesa yfir íslensku er að tungumálið sem valið er tekur til alls skjalsins en ekki eingöngu valins texta eins og Pages hegðar sér án viðbótarinnar. Þetta er eins og flest önnur forrit kerfisins hegða sér.

Einnig er nú íslenska sjálfgefið tungumál nýrra skjala sem ætti að fækka upphafsaðgerðum við ritun nýs efnis. 

Þekktir vankantar í Pages

Við vinnslu stærri skjala er rauða undirstrikið ekki alltaf fjarlægt samstundis þar sem Pages uppfærir stöðu orðsins ekki um leið og því hefur verið bætt við eigin orð. Þetta virkar þó yfirleitt nokkuð vel. Þetta er nokkuð sem er alveg undir Pages komið og mun væntanlega skána í nýrri útgáfum forritsins.

Á undirvalblaðið „Spelling“ undir „Edit“ bætir Stafsetning við nokkrum skipunum í flestum nýlegum forritum. Þó þessir hlutir birtist þarna í Pages hafa þeir ekki allir áhrif sem stendur en það verður leiðrétt í næstu útgáfu. Þetta eru t.d. flýtihnappar til að skipta á milli íslensku og ensku. Sama á við um sjálfvirka tungumálagreiningu.

Í Safari vafranum er notuð algengasta mynd yfirlestrar, en þá er smellt á valblaðið Edit og þar undir valið:

• Spelling and Grammar (Mac OS X 10.5)
• Spelling (Mac OS X 10.4)

Þá sjást valkostirnir en til að kanna texta í textasvæði í skyndi er best að nota „Check Document Now“ eða þar til gerðan flýtihnapp sem sést fyrir aftan skipunina.

Ef þú vilt að Safari lesi alltaf yfir texta sem þú slærð inn geturðu valið „Check Spelling While Typing“.

Google leit í Safari (myndband)